مقاله بررسی مقایسه ای اقتصاد ایران پیش و بعد از انقلاب اسلامی

مقاله بررسی مقایسه ای اقتصاد ایران پیش و بعد از انقلاب اسلامی

تومان

دهه وسده نه تنها درادبیات اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی کشور ما بلکه درتمامی دنیا ازجایگاه ویژه ای برخورداراست. دهه ها وسده ها می توانند به مثابه نمادی ازتلاش ها، موفقیت ها وناکامی ها درتاریخ ثبت شوند.
استواری برمعیارهای علمی ومنطقی زمینه ساز دستیابی کشورها به توسعه پایداراست و بازبینی رویکردها میتواند چراغ راه آینده باشد.
گذشت سه دهه ازپیروزی انقلاب اسلامی (‌و ورود به دهه چهارم) فرصتی مغتنم است تا ضمن شناساندن سالهای قبل از انقلاب وتکامل روشها وآمارهای پس ازانقلاب، تحلیلی دقیق ازعملکردها وتحولات شاخص های مختلف به عمل آید.
طی این سه دهه کشور سه برنامه توسعه را پشت سرگذاشته ودرآخر برنامه چهارم توسعه اقتصادی است. اجرای برنامه های توسعه ازیک سو فاصله انقلاب با دوران ستمشاهی را نمایان می کند وازسویی پیشرفت درمسیر چشم انداز ۲۰ ساله را ترسیم میسازد.
مطلب حاضر تلاش دارد با تأکید بردوموضوع تغییر درسطح رفاه عمومی، توزیع درآمد وهمچنین میزان خودکفایی واستقلال کشور سه دهه انقلاب را به نظاره بنشیند.
برای تهیه نوشتار ذیل ازکتب اقتصاد ایران نوشته دکترابراهیم رزاقی، اقتصاد ایران دکترحسن دادگر، اقتصاد ایران، دکترمحمد طبیبیان وگزارش ربع قرن سازمان مدیریت سابق، وهمچنین اسناد پیوست ۴ برنامه توسعه اقتصادی استفاده شده است.
پیش ازانقلاب، استراتژی های توسعه نظامی وصنعتی ، صدور بی رویه نفت، افزایش درآمدهای نفتی، اقتصاد تک محصولی وبالاخره خط مشی ژاندارمی منطقه برسطح رفاه ومیزان خود کفایی جامعه موثربوده اند. دراین دوران ۵ برنامه کلان توسعه به اجرا درآمد که درآن با افزایش درآمدهای نفتی، انجام اصلاحات ارضی وگشودن دروازه های اقتصادی به سوی بازارها وکالاهای خارجی وتأثیر نیروی کارارزان مهاجرین به شهرها، گسترش شبکه زیربنایی اقتصادی وگسترش بازار مصرفی وتلاش برای صنعتی شدن مورد توجه قرارگرفت.
دربرنامه پنجم برای اولین بار درتاریخ برنامه ریزی امکانات مالی کشور به اندازه ای بهبود یافت که دیگر مسئله کمبود ارز وسرمایه منتفی شد. به عبارتی امکانات مالی ومادی کشور به صورت تگنا مطرح نبود، بلکه تنگناهای اصلی اقتصاد ایران کمبود نیروی انسانی ماهر، ظرفیت کم درامورزیربنایی کشور ومسئله مدیریت بود. درتمام برنامه های توسعه نظارت مستقیم وغیرمستقیم غربی ها احساس می شد.
بخش کشاورزی به عنوان بخشی پیشرو هیچ گاه مطرح نشد. بدین ترتیب اصلاحات ارضی آثار منفی به جای گذاشت. توجه به توسعه صنعتی نتیجه ای جز گسترش صنایع مونتاژ وواردات کالاهای سرمایه ای وواسطه ای نداشت.سهم اشتغال درکشاورزی کاهش یافت اما دربخش خدمات به دلیل مهاجرت های بیرویه وگسترش شهرنشینی افزایش یافت. دربخش تجارت خارجی، صادرات نفت با شدت بیش ازپیش دنبال می شد. درعوض واردات کالاهای مصرفی افزایش می یافت.
خلاصه اینکه صادرات بیرویه نفت واستفاده ازمواد وکالاهای وارداتی اثر نامطلوبی برسطح رفاه عمومی بجای گذاشته وزمینه های وابستگی بیش ازپیش فراهم تر شد.
دکتر دادگر درکتاب اقتصاد ایران دربخش مفاهیم شاخص ها توضیح می دهد که وقتی صحبت ازاستراتژی های توسعه می شود منظوربررسی سیاست ها واولویت های اساسی وکلان کشوراست که با توجه به اتفاقات وحوادث شکل گرفته اتخاذ شوند. همچنین هدف بررسی آثار وتبعات بجای مانده ازاتخاذ استراتژی هاست واین که اهداف چه بوده، توسط چه کسان، تحت چه شرایطی وچگونه تدوین واجرا شده است؟
ازنظر حضرت امام (ره) نیز اقتصاد همواره با شاخص عدالت اجتماعی مورد توجه قرارگرفته است.
ازنظرحضرت امام عدالت اجتماعی واقتصادی بمعنی کاهش فاصله های فاحش طبقاتی، رفع تبعیض واعطای حق به ذینفع است.
ازنظر ایشان،؛ تجمع ثروت های هنگفت وانبوه غالبا نتیجه سیستم غلط اقتصادی دوران طاغوت بوده است. لذا خودکفایی وعدالت درجای جای تأکیدات حضرت امام دیده می شود. آنجا که درصحیفه نورج ۵ ص ۲۳۷ ازقول حضرت امام آمده است:« اقتصاد ما باید متحول شود، اقتصاد وابسته به اقتصاد مستقل تبدیل شود. تمام چیزهایی که درحکومت طاغوت بود وبه تبع اجانب دراین مملکت ضعیف، دراین مملکت زیردست پیاده شده بود با استقرار حکومت اسلامی و جمهوری اسلامی تنها اینها باید زیرورو شود وباید مردمان خودشان را اصلاح کنند وباید اشخاصی که ظالم هستند وبه زیردست ها ظلم کردند، باید آنها دیگر ظلم نکنند باید حق فقرا داده شود.»

توسعه قبل ازانقلاب
قبل ازانقلاب ۵ برنامه کلان توسعه به اجرا گذاشته شد. برنامه های اول ودوم به صورت ۷ ساله و برنامه های سوم تا پنجم بصورت ۵ ساله قابل اجرا بودند. اعتبارمصوب برنامه ها درمجموع حدود ۲۴۶۳ میلیارد ریال بود که به تریب ۲۱ میلیارد ریال دربرنامه اول، ۸۴ میلیارد ریال دربرنامه دوم، ۲۳۰
………………………………..

رای دریافت این مقاله میتوانید بصورت رایگان آن را از سایت دریافت نمایید.

حجم فایل

26 کیلوبایت

فرمت فایل

Word قابل ویرایش